Wat is asiel?

Vreemdeling, asielzoeker of vluchteling?

In de krant lees je bijna elke dag wel iets over vreemdelingen, asielzoekers of vluchtelingen. De woorden asielzoeker, vreemdeling en vluchteling worden vaak door elkaar gebruikt. Maar ze betekenen allemaal wat anders. Voor we uitleggen wat asiel is, is het goed om de verschillen duidelijk te maken:

Vreemdeling : Een vreemdeling is iemand die niet de Nederlandse nationaliteit heeft.
Asielzoeker : Een asielzoeker is een vreemdeling die zijn land heeft verlaten en bij de Nederlandse overheid een asielaanvraag indient.
Vluchteling : Een vluchteling is een asielzoeker die terecht bang is voor vervolging in zijn land. Hij krijgt een asielvergunning.
Nederlander : Als iemand 5 jaar met een asielvergunning in Nederland heeft gewoond en hij is goed geïntegreerd (spreekt Nederlands en kent de Nederlandse samenleving goed), dan kan hij de Nederlandse nationaliteit aanvragen.

Wanneer krijgt iemand asiel?

Asiel is een vorm van bescherming. Iedereen kan asiel aanvragen in Nederland. Maar een (tijdelijke) verblijfsvergunning kan iemand pas krijgen als hij ook vluchteling is: als hij terecht bang is voor vervolging in zijn land. Vanwege zijn ras, godsdienst, nationaliteit of politieke mening, of omdat hij bij een bepaalde sociale groep hoort zoals homoseksuelen.
Soms worden mensen vervolgd door de autoriteiten van hun eigen land: door het leger, door de politie of door veiligheidsdiensten. Zij worden dan door de autoriteiten gevangen gezet omdat ze bijvoorbeeld een andere politieke mening hebben.
Maar mensen worden soms ook vervolgd door andere groepen in het land, zoals gewapende rebellen of opstandelingen. Zij kunnen mensen het leven onmogelijk maken door bijvoorbeeld pesterijen, bedreigingen, mishandeling of verkrachting. Als de autoriteiten deze mensen hier niet tegen kunnen of willen beschermen, kunnen zij bescherming vragen in Nederland.
Ook om andere redenen kunnen mensen een asielvergunning krijgen:
  • Mensen die hun land hebben moeten verlaten omdat ze daar iets heel schokkends hebben meegemaakt.
  • Mensen die niet terug kunnen naar hun land omdat de situatie daar op dat moment niet veilig is.
  • Mensen die een gezinslid zijn van iemand met een asielvergunning.
  • Deze mensen zijn geen vluchteling, maar de Nederlandse overheid wil hen toch (tijdelijk) bescherming bieden.

Hoe vraag je asiel aan?

Stap 1: de aanmelding en registratie

Om in Nederland asiel aan te vragen meldt de asielzoeker zich bij de vreemdelingenpolitie bij het aanmeldcentrum in Ter Apel (Groningen). Alleenstaande minderjarige vreemdelingen melden zich aan bij de vreemdelingenpolitie in het aanmeldcentrum Schiphol.
In het aanmeldcentrum noteert een medewerker van de Vreemdelingenpolitie de gegevens van de asielzoeker, maakt pasfoto’s en neemt vingerafdrukken. Hij doorzoekt ook de kleding en bagage van de asielzoeker. Documenten, zoals paspoort, vliegtickets of diploma’s, moet de asielzoeker inleveren voor onderzoek.
Vreemdelingen die met een vliegtuig of schip naar Nederland reizen en direct na aankomst bij de Koninklijke Marechaussee (bijvoorbeeld op de luchthaven Schiphol) vertellen dat zij asiel willen aanvragen, worden naar aanmeldcentrum Schiphol  gebracht. De registratie van de gegevens wordt dan gedaan door de Koninklijke Marechaussee.

 Stap 2: de rust – en voorbereidingstermijn

Na de aanmelding start een rust- en voorbereidingstermijn van minimaal 6 dagen. In deze periode krijgt de asielzoeker informatie over de asielprocedure. Hij krijgt hulp van een advocaat en hij heeft een afspraak met een verpleegkundige. De verpleegkundige onderzoekt hem als hij daar toestemming voor geeft. Als het nodig is stuurt de verpleegkundige hem door naar een arts voor een nader onderzoek.
Tijdens de rust- en voorbereidingstermijn verblijft de asielzoeker in een opvanglocatie in de buurt van het kantoor van de IND waar hij de asielaanvraag gaat indienen.
Als de asielzoeker naar aanmeldcentrum Schiphol is gebracht voor het indienen van de asielaanvraag, krijgt hij (tenzij het een alleenstaande minderjarige vreemdeling is) geen rust – en voorbeidingstermijn van minimaal 6 dagen in een opvanglocatie. Wel krijgt hij al tijdens de eerste dag(en) van het verblijf in het aanmeldcentrum Schiphol informatie over de asielprocedure, hulp van een advocaat en heeft hij een afspraak met een verpleegkundige.

Stap 3: het eerste gehoor

Op de dag dat de asielaanvraag wordt ingediend in het aanmeldcentrum houdt de IND een eerste gesprek met de asielzoeker over wie hij is (identiteit), waar hij vandaan komt (nationaliteit) en hoe hij hier is gekomen (reisroute). Dit noemen we het eerste gehoor. Hiermee start de algemene asielprocedure.
Tijdens dit gesprek vragen we niet naar de redenen van de asielaanvraag. Die komen in een volgend gesprek aan de orde.
Na afloop van het eerste gehoor krijgt de asielzoeker een verslag van dit gehoor. De dag erna bespreekt de asielzoeker dit verslag met zijn advocaat. Het verslag kan op verzoek van de asielzoeker worden aangepast.

Stap 4: het nader gehoor

De volgende dag heeft de asielzoeker een tweede gesprek met de IND over de redenen van de asielaanvraag. Tijdens dit gesprek kan de asielzoeker vertellen waarom hij zijn land heeft verlaten. Dit noemen we het nader gehoor. In dit gesprek stelt de medewerker van de IND ook vragen om een goed beeld van de situatie te krijgen.
Bij de gesprekken is een tolk aanwezig die Nederlands en de taal van de asielzoeker spreekt. Deze tolk vertaalt alle vragen en antwoorden zodat de IND-medewerker en de asielzoeker elkaar goed begrijpen.

Stap 5: de beoordeling

Na de gehoren beoordeelt de IND of de asielaanvraag binnen 8 dagen kan worden behandeld: Er zijn twee mogelijkheden:

Er is geen nader onderzoek nodig en de IND verwacht binnen 8 dagen een beslissing te kunnen nemen op de aanvraag. De algemene asielprocedure gaat in dat geval verder.
Er is meer tijd nodig voor onderzoek. De algemene asielprocedure stopt en de asielaanvraag wordt verder behandeld in de verlengde asielprocedure. Dit duurt ongeveer 6 maanden.

Stap 6: de beslissing

Met de informatie uit het eerste en het nader gehoor beslist de IND of de asielzoeker recht heeft op asiel (bescherming). De regels hiervoor staan in een aantal wetten en verdragen zoals de Nederlandse Vreemdelingenwet, het  internationale Vluchtelingenverdrag en het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM).

Om deze beslissing goed te kunnen nemen, gebruikt de IND ook heel veel informatie over het land waar de asielzoeker vandaan komt: rapporten over de politieke situatie, belangrijke gebeurtenissen, de cultuur en de religie, maar bijvoorbeeld ook heel gedetailleerde landkaarten.
Als de IND beslist dat de asielzoeker recht heeft op asiel, krijgt de asielzoeker een verblijfsvergunning om hier voor een bepaalde tijd te wonen (meestal 5 jaar). Als die vergunning is verlopen, bekijkt de IND of de asielzoeker nog steeds bescherming nodig heeft. Als dit zo is, krijgt de asielzoeker een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd en mag hij in principe de rest van zijn leven in Nederland blijven wonen.
De asielprocedure is behoorlijk ingewikkeld. Daarom krijgt een asielzoeker hulp van een rechtshulpverlener (een advocaat of een jurist). De Raad voor Rechtsbijstand regelt dat elke asielzoeker rechtshulp krijgt tijdens de asielprocedure.
De organisatie VluchtelingenWerk Nederland helpt de asielzoeker ook en geeft uitleg over de procedure.

Negatieve beslissing

Mensen reizen soms ook naar Nederland in de hoop hier een beter leven op te kunnen bouwen. Ze komen bijvoorbeeld uit een arm land of een land waar het politiek erg onrustig is. Ook deze mensen vragen soms asiel aan. Maar alleen armoede of een politiek onrustige situatie in het land van herkomst is geen reden om hier te mogen wonen. Hun asielaanvraag wordt daarom afgewezen.
Als de beslissing van de IND negatief is, bijvoorbeeld omdat de situatie in het land van herkomst veilig genoeg is, moet de asielzoeker Nederland verlaten. Tegen een negatieve beslissing kan een asielzoeker in beroep gaan bij de rechter. De behandeling van het beroep mag hij vaak in Nederland afwachten.

Als de rechter vindt dat de IND de juiste beslissing heeft genomen, moet de asielzoeker Nederland verlaten. Hij krijgt 4 weken de tijd om dit vertrek naar het land van herkomst te organiseren. Hij kan daarbij de hulp vragen van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM). Deze organisatie kan de asielzoeker helpen door bijvoorbeeld een visum te regelen en de vliegtickets te betalen.
Als de asielzoeker na 4 weken nog niet vrijwillig is vertrokken, kan hij in een speciale gevangenis voor vreemdelingen worden gezet en gedwongen Nederland worden uitgezet.

Jonge asielzoekers

Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV’s) volgen dezelfde asielprocedure als alle andere asielzoekers. Dat betekent dat de IND uw asielaanvraag beoordeelt en indien de IND van mening is dat u bescherming nodig heeft, u een asielvergunning zal worden verleend. Indien u na een zorgvuldige asielprocedure bent afgewezen dient u terug te keren naar uw land van herkomst of het land waar u eerder hebt verbleven.

Voor AMV’s, jonger dan 15 jaar bij de eerste verblijfsaanvraag, is er speciaal beleid als blijkt dat u binnen drie jaar, nadat u uw eerste aanvraag hebt ingediend, buiten uw schuld niet kunt terugkeren naar uw land van herkomst. Om voor deze speciale verblijfsvergunning, de zogenaamde vergunning op grond van het verruimde buitenschuldbeleid, in aanmerking te komen moet u aan een aantal voorwaarden voldoen:
  • Bij de eerste verblijfsaanvraag was de amv jonger dan 15 jaar.
  • De amv is jonger dan 18 jaar en ongehuwd.
  • Er is voor de amv geen geschikte opvang in het land van herkomst of  in een ander land.
  • De amv is alleen in Nederland, er zijn geen ouders van de amv in Nederland of een in het buitenland aangewezen voogd.
  • Er is geen adequate opvang in het land van herkomst of in het land van eerder verblijf.
  • De amv heeft meegewerkt aan zijn terugkeer.
  • De amv kan buiten zijn schuld niet terugkeren naar het land van herkomst dan wel naar een ander land van eerder verblijf.
Voor amv’s bij aanvraag ouder dan 15 jaar wordt er maximaal ingezet op de terugkeer naar het land van herkomst. Echter, indien ondanks de medewerking van de vreemdeling aan de terugkeer, de vreemdeling niet terug kan keren, wordt de vreemdeling wel een vangnet geboden. Het blijft voor deze groep jongeren, net als voor volwassenen mogelijk, om in aanmerking te komen voor een reguliere buitenschuldvergunning.
In het onderzoek dat de IND doet tijdens de asielprocedure van een amv zijn dus twee dingen van belang: wat is de echte leeftijd van de jonge asielzoeker en is er in het land van herkomst goede opvang.

Andere vreemdelingen in Nederland

Ook mensen die geen probleem hebben in hun eigen land, willen soms in Nederland komen wonen. Bijvoorbeeld omdat ze gevraagd zijn om te werken bij een Nederlands bedrijf. Of omdat ze als au pair willen werken of hier een tijdje willen studeren. Soms zijn mensen verliefd geworden op een Nederlander en willen hier samenwonen of trouwen. Deze mensen vragen geen bescherming (asiel) aan en daarom noemen we hen geen asielzoekers. Ze hebben wel een vergunning nodig om in Nederland te mogen wonen. Dit soort aanvragen noemen we reguliere aanvragen. Die worden ook door de IND behandeld.

Bron : www.ind.nl